การแก้ไขปัญหาขยะมูลฝอย

การแก้ไขปัญหาขยะมูลฝอย

         ขยะมูลฝอยมีผลกระทบต่อสภาพแวดล้อมทำให้เกิดการปนเปื้อนของพื้นดิน  แหล่งน้ำและอากาศ  ทำให้บ้านเมืองไม่เป็นระเบียบเรียบร้อย  ไม่เป็นที่เจริญของผู้ที่ได้พบเห็น  ส่งผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนโดยทั่วไป  การแก้ไขปัญหาของขยะมูลฝอย  จึงควรปฏิบัติเพื่อป้องกันและแก้ไขผลเสียที่จะเกิดขึ้น  สำหรับการป้องกันและแก้ไขที่ดีควรพิจารณาถึงต้นเหตุที่ก่อให้เกิดขยะมูลฝอยขึ้นมา  ซึ่งก็คงจะหมายถึง  มนุษย์ หรือผู้สร้างขยะมูลฝอย  นั้นเอง
     การป้องกันและการแก้ไขปัญหาของขยะมูลฝอย  เริ่มต้นด้วยการสร้างจิตสำนึกแก่มนุษย์ให้รู้จักรับผิดชอบในการรักษาความสะอาดทั้งในบ้านเรือนของตัวเอง และภายนอกบ้าน  ไม่ว่าจะเป็นถนนหนทาง  สถานที่ทำงาน หรือที่สาธารณะอื่น ๆ  ให้รู้จักทิ้งขยะมูลฝอยลงในภาชนะให้เป็นที่เป็นทาง  ไม่มักง่ายทิ้งขยะเกลื่อนกลาด ทั้งนี้เป็นการช่วยให้พนักงานเก็บขยะนำไปยังสถานที่กำจัดได้สะดวกและรวดเร็วขึ้น
การเก็บและกำจัดขยะมูลฝอย

การเก็บและกำจัดขยะมูลฝอย  รวมถึงการเก็บรวบรวมขยะมูลฝอยเพื่อส่งไปกำจัดที่สถานกำจัดขยะมูลฝอย  มีขั้นตอนดังนี้

     1.  การเก็บรวบรวมขยะมูลฝอย การเก็บรวบรวมขยะมูลฝอย  คือการเก็บขยะมูลฝอยมาเก็บขนไปเทใส่รวบรวมในรถบรรทุกขยะ และการที่พนักงานกวาดถนนเก็บรวบรวมขยะมูลฝอยไว้ให้รถขยะ  ขยะมูลฝอยที่รวบรวมจากแหล่งต่าง ๆ  จะถูกนำไปถ่ายใส่ในรถบรรทุกขยะ  เพื่อที่จะขนส่งต่อไปยังสถานกำจัดขยะมูลฝอย การเก็บรวบรวมขยะที่ถูกต้องภายในบ้านควรใช้ภาชนะที่มีฝาปิดมิดชิด  น้ำไม่สามารถจะรั่วซึมได้  เช่น  ถังเหล็กหรือถังพลาสติก  การใช้ถังเหล็กอาจจะผุกร่อนได้ง่ายกว่าถังพลาสติก  ไม่ควรใช้เข่งในการเก็บรวบรวมขยะมูลฝอย

2.  การขนส่งขยะมูลฝอยการขนส่งขยะมูลฝอย  เป็นการนำขยะมูลฝอยที่เก็บรวบรวมได้จากแหล่งชุมชนต่าง ๆ  ใส่ \ในรถบรรทุกขยะเพื่อนำไปยังสถานที่กำจัด  ซึ่งอาจเป็นการขนส่งโดยตรงจากแหล่งกำเนิดขยะมูลฝอยไปยังสถานกำจัดเลยทีเดียว หรืออาจขนขยะมูลฝอยไปพักที่ใดที่หนึ่ง  ซึ่งเรียกว่าสถานีขนถ่ายขยะก่อนจะนำไปยังแหล่งกำจัดก็ได้

     3. การกำจัดขยะมูลฝอย วิธีการกำจัดขยะมูลฝอยที่ใช้ต่อเนื่องกันมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน  มีหลายวิธี  เช่น  นำไปกองทิ้งบนพื้นดิน  นำไปทิ้งลงทะเล  หมักทำปุ๋ย  เผากลางแจ้ง  เผาในเตาเผาขยะ และฝังกลบอย่างถูกหลักวิชาการ  เป็นต้น  การกำจัดขยะมูลฝอยดังที่กล่าวนั้น  บางวิธีก็เป็นการกำจัดที่ไม่ถูกต้องทำให้เกิดภาวะเป็นพิษต่อสภาพแวดล้อม และมีผลกระทบต่อสุขภาพของคนด้วย

 วิธีการกำจัดขยะมูลฝอยที่ถูกหลักวิชาการ  ควรมีลักษณะดังต่อไปนี้
        (1)  ไม่ทำให้บริเวณที่กำจัดขยะเป็นแหล่งอาหาร  แหล่งเพาะพันธุ์สัตว์และแมลงนำโรคเช่น  แมลงวัน  ยุง และแมลงสาบ  เป็นต้น
        (2)  ไม่ทำให้เกิดการปนเปื้อนแก่แหล่งน้ำและพื้นดิน        (3)  ไม่ทำให้เกิดมลพิษต่อสิ่งแวดล้อม
        (4)  ไม่เป็นสาเหตุแห่งความรำคาญ  อันเนื่องมาจาก  เสียง  กลิ่น  ควัน  ผงและฝุ่นละออง

วิธีการกองทิ้งบนดิน  การนำไปทิ้งทะเล  รวมทั้งการเผากลางแจ้ง  ถือว่าเป็นวิธีการกำจัดขยะมูลฝอยที่ไม่ถูกต้อง  เพราะทำให้เกิดปัญหาภาวะมลพิษต่อสภาพแวดล้อม  สำหรับวิธีที่ยอมรับทั่วไปว่าเป็นวิธีกำจัดที่ถูกต้อง คือ การเผาในเตาเผา  การฝังกลบ และการทำปุ๋ย

 
 

 การกำจัดขยะมูลฝอยโดยใช้เตาเผาขยะ
         การเผาในเตาเผา  เป็นการเผาไหม้ทั้งส่วนที่เป็นของแข็ง  ของเหลง และก๊าซ  ซึ่งต้องใช้ความร้อนระหว่าง 1,300-1,800 องศาฟาเราไฮต์  จึงจะทำให้การเผาไหม้เป็นไปอย่างสมบูรณ์  เนื่องจากความแตกต่างและลักษณะขององค์ประกอบของขยะมูลฝอยในแต่ละแห่ง  ดังนั้นรูปแบบของเตาเผาจึงแตกต่างกันไปด้วย  เป็นต้นว่า  ถ้าชุมชนที่มีขยะมูลฝอยซึ่งส่วนใหญ่เป็นชนิดที่เผาไหม้ได้ง่าย  เตาเผาขยะอาจใช้ชนิดที่ไม่ต้องใช้เชื้อเพลิงอย่างอื่นช่วยในการเผาไหม้  แต่ถ้าองค์ประกอบของขยะมูลฝอยมีส่วนที่เผาไหม้ได้ง่ายต่ำกว่าร้อยละ 30 (โดยน้ำหนัก) หรือมีความชื้นมากกว่าร้อยละ 50  เตาเผาที่ใช้ต้องเป็นชนิดที่ต้องมีเชื้อเพลิงช่วยในการเผาไหม้
 นอกจากนี้เตาเผาขยะมูลฝอยทุกแบบ  จะต้องมีกระบวนการควบคุมอุณหภูมิ  ควัน  ไอเสีย  ผงและขี้เถ้าที่อาจปนออกไปกับควันและปลิวออกมาทางปล่องควัน  เตาเผาที่มีประสิทธิภาพจะต้องลดปริมาณของขยะมูลฝอยลงไปจากเดิมให้มีเหลือน้อยที่สุด และส่วนที่เหลือจากการเผาไหม้นั้นก็จะต้องมีลักษณะคงรูป  ไม่มีการย่อยสลายได้อีกต่อไป และสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้อย่างปลอดภัย
      ข้อดี
        1.  ใช้พื้นที่ดินน้อย  เมื่อเทียบกับวิธีฝังกลบ
        2.  สามารถทำลายขยะมูลฝอยได้เกือบทุกชนิด
        3.  สามารถสร้างเตาเผาในพื้นที่ที่ไม่ห่างไกลจากแหล่งกำเนิดขยะ  ทำให้ประหยัดค่าขนส่ง
        4.  ไม่ค่อยกระทบกระเทือนเมื่อสภาพแวดล้อมของลมฟ้าอากาศเปลี่ยนแปลง
        5.  ส่วนที่เหลือจากการเผาไหม้ (ขี้เถ้า)  สามารถนำไปถมที่ดินได้ หรือทำวัสดุก่อสร้างได้
        ข้อเสีย
         ค่าลงทุนในการก่อสร้างและค่าใช้จ่ายในการซ่อมแซม  บำรุงรักษาค่อนข้างสูง และอาจจะเกิดปัญหาภาวะมลพิษทางอากาศได้

 การกำจัดขยะมูลฝอยโดยวิธีการฝังกลบ
        วิธีการฝังกลบที่ถูกสุขลักษณะนั้น  จะต้องไม่ก่อให้เกิดปัญหามลพิษต่อสภาพแวดล้อม  รวมทั้งเหตุรำคาญอื่น ๆ  เช่น  กลิ่นเหม็น  ควัน  ฝุ่นละออง และการปลิวของกระดาษ  พลาสติกและอื่น ๆ  ซึ่งจะต้องควบคุมให้อยู่ภายในขอบเขตจำกัด  ไม่ทำให้เกิดการเสื่อมเสียแก่ทัศนียภาพของพื้นที่และบริเวณใกล้เคียง  นอกจากนี้ยังจะต้องมีมาตรการในการควบคุมดูแลดังนี้

1.  ต้องควบคุมไม่ให้มีการนำของเสียอันตรายมากำจัดรวมกับขยะมูลฝอยทั่วไปในบริเวณที่ฝั่งกลบขยะ  นอกจากจะมีมาตรการการกำจัดโดยวิธีการพิเศษตามลักษณะของของเสียนั้น ๆ

2.  ต้องควบคุมให้ขยะที่ฝังกลบถูกกำจัดอยู่เฉพาะภายในขอบเขตที่กำหนดไว้  ทั้งบนพื้นผิวดินและใต้ดิน

3.  ต้องกำจัดน้ำเสียจากกองขยะอย่างถูกต้อง

4.  ต้องตรวจสอบอย่างสม่ำเสมอ  เช่น  ตรวจสอบการปนเปื้อนของแหล่งน้ำใต้ดินบริเวณใกล้เคียง

5.  ต้องคำนึงถึงทัศนียภาพของพื้นที่และบริเวณใกล้เคียง  เช่น  การจัดให้มีสิ่งป้องกันการปลิวของขยะหรืออาจปลูกต้นไม้ล้อมรอบ  เป็นต้น

การฝังกลบเป็นวิธีการที่ใช้ในการกำจัดขยะมูลฝอยที่พื้นดินอย่างถูกต้องตามหลักสุขภิบาล  ไม่ก่อให้เกิดเหตุรำคาญและเป็นอันตรายต่อสุขภาพและสภาพแวดล้อม  ควรเทขยะมูลฝอยลงไปแล้วเกลี่ยให้กระจาย  บดทับให้แน่น  แล้วใช้ดินหรือวัสดุอื่นที่มีดินปนอยู่ไม่น้อยกว่าร้อยละ 50 กลบแล้วบดทับให้แน่นอีกครั้งหนึ่ง

 
 

      วิธีการฝังกลบขยะมูลฝอย  อาจแบ่งออกได้เป็น 2 แบบ  คือ
     1.  แบบถมที่ เป็นการฝังกลบขยะมูลฝอลในพื้นที่ที่เป็นหลุม  เป็นบ่อ หรือเป็นพื้นที่ที่ต่ำอยู่ก่อนแล้ว  และต้องการถมให้พื้นที่แห่งนั้นสูงขึ้นกว่าระดับเดิม  เช่น  บริเวณบ่อดินลูกรัง  ริมตลิ่ง  เหมืองร้าง หรือบริเวณที่ดินที่ถูกขุดออกไปทำประโยชน์อย่างอื่นมาก่อนแล้ว  เป็นต้น  ในพื้นที่เช่นนี้เราเทขยะมูลฝอยลงไป  แล้วเกลี่ยขยะให้กระจายพร้อมกับบดทับให้แน่น  จากนั้นก็ใช้ดินกลบ  แล้วจึงบดทับให้แน่นอีกเป็นครั้งสุดท้าย
     2.  แบบขุดเป็นร่อง  เป็นการกำจัดขยะมูลฝอยแบบฝังกลบในพื้นที่ราบ  ซึ่งเป็นที่สูงอยู่แล้วและไม่ต้องการที่จะให้พื้นที่แห่งนั้นสูงเพิ่มขึ้นไปอีก หรือสูงขึ้นไม่มากนัก  แต่ในขณะเดียวกันก็ต้องการใช้พื้นที่ฝังกลบขยะมูลฝอยให้ได้จำนวนมาก ๆ  ดังนั้นจึงต้องใช้วิธีขุดเป็นร่องก่อน  การขุดร่องต้องให้มีความกว้างประมาณ 2 เท่าของขนาดเครื่องจักรที่ใช้  เพื่อความสะดวกต่อการทำงานของเครื่องจักร และมีความยาวตลอดพื้นที่ที่จะฝังกลบ  ส่วนความลึกขึ้นอยู่กับระดับน้ำใต้ดิน  จะลึกเท่าไรก็ได้แต่ต้องไม่ให้ถึงระดับน้ำใต้ดิน  ส่วนมากจะขุดลึกประมาณ 2-3 เมตร และต้องทำให้ลาดเอียงไปทางด้านใดด้านหนึ่ง  เพื่อไม่ให้น้ำขังในร่องเวลาฝนตก  ดินที่ขุดขึ้นมาจากร่องก็กองไว้ทางด้านใดด้านหนึ่ง  สำหรับใช้เป็นดินกลบต่อไป  นอกจากนั้นยังสามารถใช้ทำเป็นคันดิน  สำหรับกั้นมิให้ลมพัดขยะออกไปนอกบริเวณได้อีกด้วย  ส่วนวิธีการฝังกลบขยะมูลฝอยก็ทำเช่นเดียวกับแบบถมที่คือ  เมื่อเทขยะมูลฝอยลงไปในร่องแล้วก็เกลี่ยให้กระจาย  บดทับแล้วใช้ดินกลบและบดทับอีกครั้งหนึ่ง
         เมื่อฝังกลบขยะมูลฝอยในพื้นที่นั้นเสร็จเรียบร้อยแล้ว  อาจใช้พื้นที่นั้นเป็นประโยชน์  เช่น  เป็นสถานที่พักผ่อนหย่อนใจ  สนามเทนนิส  สนามกอล์ฟ  ที่จอดรถ  สนามกีฬา  ศูนย์การค้าหรือก่อสร้างอาคารที่พักอาศัยที่ไม่สูงเกินไป  หรืออาจปรับปรุงคุณภาพดินให้เหมาะแก่การปลูกพืช  ซึ่งอาจจะนำหญ้า  ไม้พุ่ม  ไม้ยืนต้นมาปลูก  เพื่อตกแต่งให้สวยงามเป็นระเบียบยิ่งขึ้น
      การทำปุ๋ย
         ขยะมูลฝอยส่วนที่เป็นขยะเปียกนั้น  ส่วนใหญ่เป็นสารอินทรีย์ที่ย่อยสลายได้ง่าย  ดังนั้นการนำไปกองทิ้งไว้ก็จะบูดเน่าและส่งกลิ่นเหม็น  แต่ถ้านำขยะส่วนนี้ไปหมักด้วยวิธีการที่ถูกต้องกลิ่นเหม็นจะลดลงไปได้อย่างมาก  นอกจากนั้นผลิตผลที่ได้ยังสามารถไปใช้เป็นปุ๋ยสำหรับบำรุงดินเพื่อการเกษตรได้อีกด้วย
         การหมักขยะมูลฝอยเพื่อทำเป็นปุ๋ยนั้น  เป็นการอาศัยกระบวนการทางชีววิทยา  ซึ่งจุลินทรีย์จะย่อยสลายอินทรียวัตถุให้เป็นแร่ธาตุที่ค่อนข้างจะคงรูปและมีคุณประโยชน์ต่อพืช  นอกจากนี้ของที่หมักได้ที่แล้วจะมีปริมาตรลดลงประมาณร้อยละ 30-65  และยังสามารถทำลายจุลินทรีย์บางชนิดที่อาจทำให้เกิดโรคได้อีกด้วย

การแปรสภาพและการใช้ประโยชน์จากขยะมูลฝอย
         การนำวัสดุเหลือใช้จากขยะมูลฝอยกลับมาใช้ให้เป็นประโยชน์  จะช่วยลดปริมาณขยะมูลฝอยที่จะต้องกำจัด  ในขณะเดียวกันก็เป็นการสงวนทรัพยากรธรรมชาติไว้ได้อีกส่วนหนึ่งด้วยการใช้ประโยชน์จากสิ่งเหลือใช้  อาจใช้วิธีหมุนเวียนวัสดุหรือแปรสภาพขยะมูลฝอยให้เป็นพลังงาน
     1.  การแปรสภาพขยะมูลฝอยเป็นพลังงาน เราอาจแปรสภาพขยะมูลฝอยเป็นพลังงานได้  ดังนี้คือ

 พลังงานความร้อน  ได้จากการนำเอาขยะมูลฝอยส่วนที่เผาไหม้ได้  มาเป็นเชื้อเพลิงสำหรับทำไอน้ำร้อน  แล้วส่งไปให้ความอบอุ่นตามอาคารบ้านเรือน  เช่นที่ทำอยู่ในประเทศญี่ปุ่น  เป็นต้น

 พลังงานไฟฟ้า ได้จากการนำขยะมูลฝอยไปเป็นเชื้อเพลิงสำหรับผลิตไอน้ำไปหมุนเครื่องกำเนิดไฟฟ้า  เพื่อผลิตกระแสไฟฟ้าบริการแก่ประชาชน  ตัวอย่างเช่น  การแปรสภาพและการใช้ประโยชน์จากขยะมูลฝอยในบางรัฐของประเทศสหรัฐอเมริกา  ซึ่งมีขยะมูลฝอยจำนวนมาก และเป็นชนิดที่เผาไหม้ได้เป็นส่วนมาก

     2.  การคัดแยกวัสดุเพื่อนำกลับมาใช้ วัสดุหลายอย่างในขยะมูลฝอยที่อาจนำกลับมาใช้ประโยชน์ได้อีก  เช่น  กระดาษ  แก้ว  ขวด  พลาสติก  เหล็กและโลหะอื่น ๆ  การคัดเลือกวัสดุต่าง ๆ  ที่รวมอยู่ในขยะมูลฝอยเพื่อนำกลับไปใช้ให้เป็นประโยชน์ได้อีก  นับได้ว่ามีการปฏิบัติกันมาช้านาน  จะเห็นได้ว่าตามกองขยะมูลฝอยทุกแห่งมีบุคคลกลุ่มหนึ่งไปคอยคุ้ยเขี่ยเก็บวัสดุจากกองขยะมูลฝอยตลอดเวลาเพื่อหารายได้

การเก็บวัสดุจากกองขยะมูลฝอยนั้น  อาจจะเกิดผลเสีย  คือ

     1.  ปัญหาเกี่ยวกับสุขภาพและความปลอดภัยของผู้แยกวัสดุจากกองขยะมูลฝอย  ที่อาจเป็น
อันตรายเนื่องมาจากความสกปรกของขยะมูลฝอย  ซึ่งมีได้ทั้งเชื้อโรคและสารพิษ  รวมทั้งของมีคมวัตถุระเบิด และสารกัมมันตรังสี  เป็นต้น
     2.  ปัญหาจากการที่นำเอาวัสดุที่เก็บมาได้เอามากองรวม ๆ กัน  เพื่อรอจำหน่ายนั้น  ทำให้
เกิดกองขยะขึ้นมาอีกส่วนหนึ่ง  ซึ่งสกปรกรกรุงรังเป็นที่อาศัยของสัตว์และแมลงนำโรค  เป็นสภาพที่น่ารังเกียจ  ขาดความเป็นระเบียบเรียบร้อยของพื้นที่และบริเวณใกล้เคียง
     3.  การนำขยะมูลฝอยไปถมที่ดินเพื่อปรับปรุงสภาพ ขยะมูลฝอยเกือบทุกชนิดสามารถนำไปใช้สำหรับถมที่ดินที่เป็นหลุมเป็นบ่อ  เช่น  บ่อดินลูกรัง  ที่น้ำท่วม  เหมืองร้าง  ฯลฯ  ทำให้ที่ดังกล่าวกลายเป็นพื้นที่ราบเรียบ  ใช้ประโยชน์ได้มากมายหลายประการ  เช่น  ทำสนามกีฬา  สนามกอล์ฟ  สวนสาธารณะ  สถานที่พักผ่อนหย่อนใจ  แม้กระทั่งสร้างเป็นอาคารที่ทำงานหรือที่อยู่อาศัย  ในต่างประเทศมีการใช้พื้นที่ดินที่เกิดจากการถมด้วยขยะมูลฝอยแบบการฝังกลบและสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้

 ประเทศไทยก็ได้ใช้ขยะมูลฝอยไปถมที่ทำประโยชน์  เช่น  ที่สวนจตุจักร  ซึ่งเดิมเป็นที่ลุ่มน้ำท่วม และเต็มไปด้วยพงหญ้ารกมาก และไม่ได้ใช้ประโยชน์แต่อย่างใด  ต่อมาได้มีการนำเอาขยะมูลฝอยจากสถานกำจัดขยะดินแดงมาถมที่บริเวณสวนจตุจักร และปรับปรุงเป็นสถานที่พักผ่อนหย่อนใจดังที่ปรากฎอยู่ในขณะนี้